Czy możliwy jest zwrot kosztów kredytu?
Zapewne każdy z nas w pełni zgodzi się ze stwierdzeniem, że nikt nie lubi mieć względem kogoś jakichś zobowiązań finansowych, czyli jednym słowem być zadłużonym. Niestety, często zdarza się tak, że zmusza nas do tego sytuacja i konieczność podjęcia pożyczki czy kredytu jest nieunikniona. Spora część osób z grupy kredytobiorców stara się organizować swoje finanse i podejmować działania w taki sposób, aby jak najszybciej pozbyć się długu i spłaca go w całości przed terminem. Osoby w takiej sytuacji często zastanawiają się czy w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu gotówkowego możliwy jest zwrot kosztów kredytu?
Zwrot kosztów kredytu a opinia UOKiK i Rzecznika Finansowego
Ilość składanych reklamacji konsumenckich, które docierają do Rzecznika Finansowego i Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów jednoznacznie świadczy o tym, że brak uczciwego zwrotu kosztów przy wcześniejszym spłaceniu kredytu gotówkowego jest na porządku dziennym i w dalszym ciągu wiele instytucji finansowych dopuszcza się tej nieetycznej praktyki. Wspomniany wcześniej Rzecznik Finansowy i UOKiK wspólnie dokonali interpretacji artykułu 49 ustawy o kredycie konsumenckim. Wynikiem tej interpretacji jest jednogłośne uznanie, że instytucje bankowe są zobowiązane do zwrotu klientom kwoty proporcjonalnej do okresu rzeczywistego korzystania z kredytu. Co za tym idzie, zwracana przez bank kwota winna być adekwatna do opłat realnie poniesionych przez klienta i uwzględniać takie dodatkowe koszty takie jak między innymi koszt ubezpieczenia czy prowizja.
Z racji, że ani Rzecznik Finansowy ani UOKiK nie mają kompetencji do narzucania własnej interpretacji prawa innym podmiotom, opracowana przez nich interpretacja nie może być prawnie wiążąca i stanowi tylko, jak to określili autorzy, istotną wskazówkę interpretacyjną dla uczestników rynku finansowego. Znamiennym jest to, że tylko w przeciągu jednego roku Rzecznik Finansowy otrzymał ponad 500 zażaleń, których przedmiotem były instytucje udzielające kredytów konsumenckich. Treść ponad 1/5 z tych skarg odnosiła się do zaniżonej kwoty zwrotu kosztów kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty. Po przeanalizowaniu złożonych zażaleń można stwierdzić, że głównym kosztem, który był w znaczącym stopniu zaniżany jest koszt składki ubezpieczeniowej.
Obie instytucje nadzorujące są również zgodne co do tego, że przy wcześniejszym całkowitym uregulowaniu zobowiązania bank ma obowiązek obniżenia i zwrotu wszystkich poniesionych kosztów z tytułu kredytu, co zawiera w sobie także opłaty administracyjne oraz przygotowawcze. Zwrot obejmuje wszystkie koszty niezależnie od tego czy zostały one poniesione w chwili rozpoczęcia okresu kredytowania, czy też były równomiernie rozłożone i zawarte w comiesięcznych ratach.
Prawny zapis ustawy, a jego interpretacja
Aby mieć pewność, że w pełni zrozumiemy omawiane zagadnienie, przyjrzyjmy się jak wygląda poruszany przez nas zapis prawny. Treść artykułu 49 ustawy o kredycie konsumenckim mówi, że w sytuacjach, w których kredyt został spłacony w całości przed upłynięciem terminu ustalonego w umowie, całkowity koszt kredytu jest obniżany o koszty dotyczące okresu, o który został skrócony czas obowiązywania umowy, nawet w tych przypadkach, gdzie klient poniósł je jeszcze przed spłatą. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wspólnie z Rzecznikiem Finansowym zinterpretowali przytoczony artykuł w sposób następujący.
Niezależnie od charakteru kosztów i daty ich poniesienia przez konsumenta, w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu następuje obniżenie wszystkich kosztów faktycznie poniesionych przez kredytobiorcę. Jest to obniżenie o charakterze proporcjonalnym – to znaczy, że dotyczy czasu obejmującego okres od dnia całkowitego wywiązania się z umowy do terminu określonego w umowie jako ostateczny dzień spłaty. Nic dziwnego, że temat ten budzi liczne kontrowersje i jest obiektem wielu naruszeń. Kwoty zwrotów kosztów wcześniej spłaconego kredytu często sięgają tysięcy złotych, więc banki nieuczciwie zaniżające wysokość zwrotu mogą zaoszczędzić kosztem swoich klientów nawet setki tysięcy złotych w skali roku. Chociaż jak wspomnieliśmy ani UOKiK ani Rzecznik Finansowy nie ma żadnych nadanych przez prawo metod wywoływania nacisku na nieuczciwe instytucje bankowe pozostaje mieć nadzieje, że ich apel o uczciwe i etyczne działanie w kwestii zwrotu części kosztów dotrze do adresatów i banki zaprzestaną wątpliwych etycznie praktyk.
Jak uzyskać pomoc od Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta oraz Rzecznika Finansowego?
W przypadku indywidualnych naruszeń praw konsumentów UOKIK prowadzi infolinię konsumencką czynną od poniedziałku do piątku w godzinach 8:00 – 18:00 dostępną pod numerem 801 440 220. Otrzymamy tam pomoc i porady odnośnie prostych spraw niewymagających analizy dokumentów. W przypadku poważniejszych zagadnień do naszej dyspozycji zostało oddane konsumenckie centrum e-porad dostępne pod adresem mailowym porady@dlakonsumentow.pl , gdzie możemy kierować sprawy proste oraz takie wymagające analizy dokumentów.
Możemy również udać się do jednego z wojewódzkich inspektoratów inspekcji handlowej, oddziału federacji konsumentów lub rzecznika konsumentów. Warto wiedzieć, że zgodnie z obowiązującym w naszym kraju prawem, UOKiK może podjąć działania wyłącznie w przypadku naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Skargę stanowiącą zbiorowe naruszenie praw konsumenta należy zgłosić pod adresem urzędu.
