Kiedy następuje przedawnienie zadłużenia?
Bywają sytuacje, w których zostaje na nas nałożone zobowiązanie, które niekoniecznie chcemy spłacać, lub jest na tyle błahe, że o nim zapominamy. Może to być na przykład mandat karny za przekroczenie prędkości, śmiecenie w miejscu publicznym lub mandat za przejazd bez ważnego biletu. Czy istnieje możliwość, aby po jakimś czasie dług ten stał się nieważny? Sprawa tyczy się nie tylko mandatów, bowiem po upłynięciu określonego terminu przedawnieniu ulega każdy dług.
Dzisiaj odpowiemy na pytanie, kiedy następuje przedawnienie zadłużenia? W Polsce przez niewiedzę dłużników często dochodzi do sytuacji, w których nieuczciwe firmy windykacyjne ściągają zadłużenia, które są już dawno przedawnione. W polskim prawie jest obecna jedna z najbardziej skomplikowanych i często pomijanych interpretacji prawnych, która wynika z kodeksu cywilnego. W dziale 117-125 k.c. zostały określone przez ustawodawcę konkretne przypadki, w których uwzględnia się skutki przedawnień w roszczeniach majątkowych i niemajątkowych.
Podział długów na długi „świeże” i długoletnie
Długiem świeżym nazywamy zobowiązania, które najszybciej ulegają przedawnieniu. Są to nieopłacone mandaty lub roszczenia z tytułu umowy przewozu. Tego typu długi są przedawnione już po upływie roku. Długi te często są lekceważone i puszczane w niepamięć, co absolutnie nie powinno mieć miejsca. Takie zachowanie często wynika z naszego błędnego przekonania, że organ, wobec którego jesteśmy zadłużeni nie będzie dochodził swojej należności. Unikając dokonania zapłaty liczymy na szybkie przedawnienie długu. Tego typu postępowanie może sprowadzić na nas dodatkowe koszty na przykład w przypadku skierowania sprawy do sądu lub wysłania monitów i ponagleń.
Niezwykle istotne jest, że przedawnienie nie jest uznawane automatycznie, tylko na wniosek dłużnika.
Dlatego często firma windykacyjna lub nieuczciwy wierzyciel domagają się spłaty przedawnionego długu licząc na nieświadomość swojego dłużnika. Co więcej nieraz wierzyciele uzyskują nawet sądowy nakaz zapłaty przeterminowanego długu. Większość długów jednak nie ulega przedawnieniu po tak krótkim czasie jakim jest rok czy dwa lata. Niestety, spirala zadłużenia może ciągnąć się nawet przez wiele lat. Na przykład podatki czyli zobowiązania powstałe z mocy prawa ulegają przedawnieniu dopiero po okresie pięciu lat od końca roku kalendarzowego, w którym minął termin płatności podatku. Nie ma co liczyć również na przedawnienia zobowiązań nałożonych z tytułu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Te od 2012 roku ulegają przedawnieniu po pięciu latach, a te sprzed roku 2012 wygasają dopiero po dekadzie.Za datę wymagalności uznaje się termin, w którym powinny zostać opłacone składki przez płatnika. Okres przedawnienia wynoszący 10 lat obowiązuje również w przypadku roszczeń, które zostały stwierdzone przez prawomocny wyrok sądu. Warto również wspomnieć o długach spadkowych. O ile spadek nie zostanie odrzucony przez spadkobierców, są oni odpowiedzialni na równi z dłużnikiem za podjęte przez niego długi razem z odsetkami. Jest to równoznaczne z tym, że wierzyciele mają prawo dochodzenia spłaty długów nawet wtedy, gdy spadkobiercy nie mieli o nich pojęcia. W momencie, gdy wierzyciel nie poczyni żadnych ruchów mających na celu odzyskanie należności po upływie 10 lat sprawa ulega przedawnieniu. Kodeks cywilny wyszczególnia dwa podstawowe terminy przedawnienia długów.
Jest to okres 10 lat dla wszystkich roszczeń majątkowych lub takich stwierdzonych poprzez prawomocny wyrok sądu. Drugim terminem jest okres 3 lat, który obowiązuje wszelkie roszczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a także oświadczeń okresowych. Jednak ze względu na odmienne kategorie finansowe, niektóre poszczególne rodzaje zobowiązań mają inne, skrócone terminy. Mandat karny oraz roszczenia z tytułu przedwstępnej umowy sprzedaży i umowy przewozu wygasają po roku czasu. Nieopłacone faktury, roszczenia z tytułu umowy sprzedaży, dokonanej dostawy, umowy telekomunikacyjnej, umowy o dzieło, a także roszczenia z tytułu usług telekomunikacyjnych i debetu na koncie wygasają po upływie dwóch lat. W przypadku debetu na koncie termin przedawnienia zaczyna być liczony od dnia, w którym należało spłacić debet. Trzyletni okres przedawnienia obejmuje wszystkie należności z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej i kar umownych przewidzianych w umowach między kontrahentami. Po trzech latach przedawniają się również niezwrócone lub niezapłacone kaucje i przedpłaty/zaliczki, a także roszczenia z tytułu umowy o pracę, umowy ubezpieczeniowej czy czynszu.
Co niezwykle istotne po trzech latach przedawniają się także zadłużenia na karcie kredytowej i zadłużenia z tytułu umowy o pożyczkę lub kredyt.
Wierzyciel chcąc odzyskać swoją należność dąży do klauzuli wykonalności opatrzonej sądowym wyrokiem. W tym czasie windykacja oraz komornik starają się ustalić majątek dłużnika, z którego można dokonać zaspokojenia roszczeń wierzycieli Kiedy okaże się, że egzekucja jest nieskuteczna, a komornik podczas wykonywania swoich obowiązków nie był w stanie znaleźć majątku dłużnika, który umożliwiałby jakąkolwiek egzekucję środków finansowych jest on zobligowany do wystawienia zawiadomienia o bezskuteczności egzekucji, w formie wysłuchania wierzyciela przed umorzeniem egzekucji. Wierzyciel ma 7 dni od momentu dostarczenia takiego postanowienia na podjęcie ewentualnych działań. Jeśli żadne działania nie zostaną podjęte egzekucja zostanie umorzona przez komornika z powodu jej bezskuteczności i postępowanie w danej sprawie zostanie zakończone.
