Polacy mocno zadłużeni
Informacje zawarte w najnowszym raporcie Biura Informacji Kredytowej nie napawają optymizmem. Od dawna już nie jest tajemnicą, że Polacy często sięgają po kredyt, pozabankową pożyczkę ratalną czy też szybką chwilówkę na dowód. Ponad 15mln naszych rodaków ma zobowiązanie w postaci kredytu lub pożyczki. Aż 46% z nich, co daje niemal 7mln osób, spłaca więcej niż jeden kredyt. Do jakiego rodzaju zobowiązań przywiązujemy największą wagę, a którymi przejmujemy się najmniej? Według badań i statystyk w przypadku wystąpienia trudności w terminowej spłacie zobowiązań w pierwszej kolejności spłacamy raty kredytu hipotecznego, natomiast na końcu naszej hierarchii znajduje się spłata limitu debetowego oraz karty kredytowej.
Łączna suma czynnych rachunków kredytowych w Polsce wynosi obecnie ponad 27mln. Osiem milionów Polaków, czyli 54% ogółu, posiada tylko jeden produkt kredytowy. Ogólne zadłużenie tej grupy klientów wynosi 147mld zł, co daje 26% łącznej kwoty zadłużenia wszystkich kredytobiorców w Polsce. Siedem milionów Polaków posiadających więcej niż jedno zobowiązanie ma łącznie do spłaty aż 408mld złotych. Natomiast zaledwie niespełna 800tys Polaków posiada łącznie kredyt konsumpcyjny, mieszkaniowy, kartę kredytową lub limit kredytowy. Ostatnimi czasy BIK podjął się dokonania analizy na grupie prawie 680tys kredytobiorców, którzy z początkiem roku 2015 korzystali z kilku produktów kredytowych takich jak kredyt mieszkaniowy, kredyt ratalny, kredyt gotówkowy, osobiste konto z debetem lub limit odnawialny na koncie nie posiadając przy tym żadnych opóźnień w spłacie. Analizowana grupa kredytobiorców na tamten moment stanowiła niecałe 4,5% wszystkich osób posiadających jakieś zobowiązanie kredytowe w Polsce, natomiast łączna liczba kredytobiorców posiadających cztery lub pięć produktów kredytowych wynosiła prawie 780tys.
Hierarchia spłacalności
W przeciągu roku 2015 u 65tys (niecałe 10%) objętych badaniem osób pojawiło się opóźnienie przekraczające okres trzech miesięcy w spłacie jednego z posiadanych zobowiązań. Osoby, które posiadają tak dużą ilość zobowiązań zaliczani są do grupy podwyższonego ryzyka kredytowego. Podczas swoich badań eksperci z BIK zaobserwowali zjawisko które nazwali mianem tak zwanej piramidy spłacalności. Jest to trend, który wskazuje rodzaj zobowiązania, na którym opóźnienie pojawia się w pierwszej kolejności przy wystąpieniu kłopotów finansowych.
W 1/3 objętych badaniem przypadków pierwsze opóźnienie przekraczające kwartał podczas spłaty zobowiązania w przeciągu ubiegłego roku dotyczyło limitu debetowego. Dla 1/5 analizowanych kredytobiorców był to kredyt gotówkowy. Na podstawie dostępnych danych można stwierdzić, że to właśnie te produkty kredytowe są najbardziej narażone na opóźnienia. Osoby zobowiązane do spłaty kilku kredytów w przypadku problemów finansowych stają w obliczu ciężkiego wyboru. Muszą zdecydować przy którym zobowiązaniu zaprzestać terminowej spłaty rat. Według BIK, w obliczu problemów z gotówką, często spowodowanych zdarzeniami losowymi niezależnymi od nas, takimi jak utrata pracy czy kłopoty ze zdrowiem, dłużnicy rezygnują ze spłaty limitu debetowego lub kredytu konsumenckiego. Jedynie 10% badanych respondentów dopuściło do pierwszego opóźnienia na rachunku kredytu hipotecznego.
Według głównego analityka kredytowego BIK, profesora Waldemara Rogowskiego, terminowa spłata kredytu mieszkaniowego nawet za cenę nieterminowego uiszczania innych posiadanych zobowiązań wynika z podstawowej potrzeby zaspokojenia godnych warunków bytowych dla siebie i bliskich. Za wszelką cenę staramy się spłacać kredyt hipoteczny w terminie z obawy przed utratą dachu nad głową.
Problem w spłacie zadłużenia – i co dalej?
Wiele problemów z terminową spłatą swoich zobowiązań wynika z tego, że decydując się na kredyt nie bierzemy pod uwagę ulegających ciągłej zmianie realiów oraz przyszłości, która często jest ciężka do przewidzenia. Zgodnie ze zleconym przez BIK badaniem opinii aż 1/5 zapytanych Polaków wyjawiła, że w przeszłości mieli trudności w spłacie podjętych zobowiązań. W przypadku kłopotów finansowych, które utrudniają lub uniemożliwiają spłatę kolejnej raty kredytu lub chwilówki na dowód trzeba znaleźć jakieś rozwiązanie. Jedynie podjęta inicjatywa i szybkie działanie może uchronić nas przed powiększającymi się kłopotami.
Niezwykle istotne jest pokazanie swoim wierzycielom dobrej woli, chęci wywiązywania się z umowy i udowodnienie, że nie uciekamy od odpowiedzialności. W przypadku problemów w spłacie wielu zobowiązań ratunkiem może okazać się kredyt konsolidacyjny. Chociaż to rozwiązanie wydaje się być najbardziej rozsądnym i odpowiednim, jedynie 20% ankietowanych podało tą metodę postępowania, z kolei 18% stwierdziła podjęcie drugiego zobowiązania finansowego w celu spłaty poprzedniego długu. Tego typu rozwiązanie często jest nazywane rolowaniem zadłużenia. Spłata długu następnym długiem nigdy w końcowym rezultacie nie przynosi niczego dobrego. Na szczęście świadomość Polaków w tej kwestii stale rośnie, 33% pytanych będąc w kłopotach finansowych zdecydowało się na pożyczkę u znajomych, natomiast niemal 1/4 renegocjowała umowę z kredytodawcą, aby restrukturyzować podjęte zobowiązanie. Wystąpienie problemów finansowych w przypadku posiadania kilku kredytów do spłaty jest sytuacją niezwykle stresującą, zwłaszcza w sytuacji gdy jednym z zaciągniętych produktów kredytowych jest kredyt hipoteczny. Człowiek znajdujący się pod presją często postępuje nielogicznie i pod wpływem impulsu a właśnie ten fakt może być przyczyną takiej różnorodności postaw w przypadku problemów z terminową spłatą zobowiązań.
Nie ulega wątpliwości, że Polacy są mocno zadłużeni. Aby uniknąć tego typu kłopotów należy odpowiedzialnie zaciągać wszelkie kredyty. Spokojna, dokładna analiza sytuacji finansowej i uwzględnienie różnych potencjalnych nieprzewidzianych okoliczności, które mogą wystąpić może uchronić nas przed kłopotami finansowymi. Oprócz systematycznej analizy sytuacji finansowej polecamy również na bieżąco kontrolować swoje wydatki. Czasami dopiero widząc miesięczne zestawienie naszych kosztów jesteśmy w stanie dojrzeć ile pieniędzy wydajemy niepotrzebnie, tracąc okazję na zaoszczędzenie gotówki, która w przyszłości może nam pomóc uniknąć problemów z terminową spłatą kredytu.
